Kancelarius 2011
Program z którym szybko i łatwo
skorzystasz z ulgi Vat na Złe długi
Moduły w programie Kancelarius 2012:
Vat - Złe długiVat - Złe długi PismaPisma
Bazy urzędówBazy urzędów KancelariaKancelaria
DEMO
Złe długi


Dla osoby niezwiązanej bliżej z prawem podatkowym samo określenie „złe długi”, może wydawać się dziwne. Przecież wszystkie długi są niekorzystne, czyli „złe”. Z jednej strony wierzyciel nie otrzymał tego, co mu się prawnie należy, a z drugiej nad dłużnikiem ciąży konieczność uregulowania wierzytelności, a w razie nie uczynienia tego, groźba spotkania z komornikiem. Sytuacja, gdy dług pozostaje nieuregulowany, jest niekorzystna dla obu stron, nawet bez dodatkowych wymagań.

Ustawodawca polski przewiduje jednak również znacznie bardziej skomplikowany przypadek. Przepisy Ustawy o Podatku od Towarów i Usług [zwanej również U.p.t.u. lub Ustawą o VAT] wymagają od podatnika, by zaksięgował i uwzględnił w deklaracji podatkowej (VAT-7, lub VAT-7K) kwoty należne mu z tytułu wykonanych usług lub wydanych towarów, jeśli transakcja była potwierdzona fakturą VAT.

Prawo uzależnia powstanie obowiązku podatkowego od daty wystawienia faktury lub dokonania transakcji, nie zaś momentu zapłacenia należności. Tym samym, powstaje nieraz sytuacja, w której podatnik nie otrzymał jeszcze należnych środków od kontrahenta, ale już zmuszony był zaksięgować kwotę podatku należnego VAT i nawet podatek ten uiścić. Wykonawca usługi lub dostawca towaru odnoszą w ten sposób podwójną stratę, ponieważ nie tylko nie uzyskali zapłaty za swoje usługi/ towary, ale jeszcze zapłacili państwu podatek - od transakcji, która przyniosła im stratę.

Nic zatem dziwnego w tym, iż wierzyciele nie mogący wyegzekwować od kontrahentów należnego wynagrodzenia, starają się chociaż odzyskać zapłacony podatek VAT. Ustawa o VAT daje taką możliwość w swoim Art. 89a. Podatnik może obniżyć kwotę podatku należnego o kwotę wynikającą z niezapłaconej faktury. Choć operacja ta zwana jest potocznie skorzystaniem z ulgi na złe długi, faktycznie nie wiąże się z ulgą podatkową, lecz z uznaniem danej transakcji (dostarczenia towarów lub wykonania usługi) za niebyłą w kontekście podatku VAT.

Z pozoru powinno być to niemalże automatyczne. Dłużnik nie uregulował należności za towary lub usługi potwierdzone fakturą, więc wierzyciel nie uzyskał należnych środków i nie powinien płacić VAT-u, tudzież podatek ten powinien być mu po stosownym czasie zwrócony.

Niestety ustawodawca wymaga od podatnika szeregu czynności oraz spełnienia wymagań nieraz odeń niezależnych, w celu odzyskania podatku należnego, wynikającego z niezapłaconej faktury. W pierwszej kolejności podmiot zamierzający skorzystać z ulgi na złe długi musi upewnić się, iż wierzytelność nadaje się, by zakwalifikować ją do korekty w rozumieniu Art. 89a. Dług taki musi wynikać z faktury, która nie została zapłacona w terminie 180 dni od daty oznaczonej (na samej fakturze lub w umowie) jako termin płatności zobowiązania. Oczywiście sam dokument musiał zostać wystawiony niewadliwie i potwierdzać faktyczną transakcję kupna - sprzedaży lub wykonania usługi. Ponadto podatek VAT z niego wynikający musiał zostać zaksięgowany jako podatek należny i uiszczony na rzecz odpowiedniego US.

Ponadto podatnik musi zwrócić uwagę na status prawny swój i dłużnika w kontekście podatku VAT. By móc dokonać korekty obaj kontrahenci muszą być podatnikami VAT czynnymi zarówno w momencie wykonania umowy, terminu zapłaty, jak i w czasie korzystania z ulgi na złe długi.

Konieczne do odzyskania podatku jest również, aby dłużnik na dzień wystawienia faktury, jak i określonego terminu zapłaty nie znajdował się w stanie upadłości lub likwidacji. W czasie dokonywania korekty może on już likwidować działalność (postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne) i nie wpłynie to na uprawnienia wierzyciela do skorzystania z ulgi na złe długi.

Wpłynąć mogą natomiast powiązania (majątkowe, rodzinne, kapitałowe i wynikające ze stosunku pracy) między wystawca faktury, a jej odbiorcą. Przypadki określone w Art. 32 ust. 2-4 Ustawy o VAT uniemożliwiają skuteczne skorzystanie z ulgi na złe długi.

Nawet podatnika, który jest pewien, iż nieściągalność wierzytelności została uprawdopodobniona, czeka długa droga do odzyskania zapłaconego podatku. Może on rozpocząć procedurę korzystania z ulgi na złe długi w rozumieniu Art. 89a Ustawy o VAT jedynie w terminie 2 lat od zakończenia roku kalendarzowego, w którym wystawiona została faktura. Tym samym po odliczeniu czasu jaki umownie dał kontrahentowi na zapłacenie faktury, oraz 180 dni, których ustawodawca wymaga do uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, może pozostać bardzo niewiele czasu na dokonanie korekty.

Ma to szczególne znaczenie, gdyż by móc skorzystać z ulgi na złe długi, wierzyciel musi wpierw o swoim zamiarze poinformować dłużnika. Zawiadomienia takie powinno być dostarczone w zgodzie z przepisami Ordynacji Podatkowej. Wraz z dniem, w którym zawiadomienie zostało skutecznie dostarczone, zaczyna się 14 dniowy termin na zapłacenie należności. Jeśli w tym czasie dłużnik ureguluje w jakikolwiek sposób dług wynikający z niezapłaconej faktury, wierzyciel nie ma prawa do skorzystania z ulgi na złe długi. Oczywiście jest to dla niego sytuacja znacznie korzystniejsza, odzyskuje bowiem całą kwotę, nie zaś jedynie zapłacony podatek. Niestety nie zdarza się często, by dłużnik, który nie uiścił należności przez pół roku, nagle zapłacił fakturę w terminie owych 14 dni. Wymaganie to najczęściej jedynie przedłuża konieczną ze strony wierzyciela procedurę.

Po upływie powyższych terminów, podatnik może dokonać faktycznej korekty. Czyni to za pomocą deklaracji VAT-7 (przy standardowym rozliczeniu miesięcznym) lub VAT-7K (jeśli rozlicza VAT kwartalnie). Może uwzględnić obniżenie kwoty podatku należnego, wynikające z nieściągalnej wierzytelności, w deklaracji za dowolny okres mieszczący się w terminie 2 lat od końca roku, w którym wystawił fakturę będącą przedmiotem korekty.

Jednocześnie z dokonaniem korekty, podatnik powinien poinformować o tym właściwy (swój) Urząd Skarbowy. W zawiadomieniu winien wyszczególnić wszystkie (każdą oddzielnie, ale może być w ramach jednego pisma) faktury, których dotyczy korekta. Jest to czynność o charakterze technicznym i jej brak nie może wpłynąć na ważność samej korekty.

Podobny charakter ma zawiadomienie dłużnika o tym, ze wierzyciel skorzystał juz z ulgi na złe długi. Powinno to zostać wykonane w terminie 7 dni od dnia korekty, jednak sam moment skutecznego dostarczenia zawiadomienia, nie ma znaczenia dla obowiązków podatkowych wierzyciela.

Należy mieć na uwadze, iż skorzystać z ulgi na złe długi może jedynie pierwotny wierzyciel, a więc faktyczny wystawca faktury VAT. Jeśli zbył on wierzytelność, prawo do korekty podatku należnego nie przysługuje ani jemu, ani też nowemu wierzycielowi (nabywcy długu). Podobnie, jeśli zbył wierzytelność częściowo, lub też częściowo została ona uregulowana, może on dokonać korekty jedynie dotyczącej kwoty, która wciąż mu przysługuje. Może natomiast zawierać umowy powierniczego przekazania wierzytelności z firmami zajmującymi się windykacją, bez szkody dla ewentualnego korygowania podatku w związku ze złymi długami.

W wyjątkowych sytuacjach może się zdarzyć, że nieściągalność wierzytelności została najpierw uprawdopodobniona, a wierzyciel skorzystał z ulgi na złe długi, a później jednak udało mu się odzyskać od dłużnika zaległą kwotę. Powinien wtedy odwrócić cała operację, po raz kolejny dokonując korekty (tym razem zwiększającej kwotę podatku należnego) za pomocą deklaracji VAT-7 lub VAT-7K.

Jest jasne, iż cała operacja wpływa nie tylko na obowiązki podatkowe wierzyciela, ale również dłużnika. Skoro de facto uznaje się daną transakcję za niebyłą, to tym samym znika podstawa do odliczenia VAT-u, którą uwzględnił uprzednio dłużnik w swojej deklaracji. Jest on zobowiązany do dokonania korekty oraz uiszczenia podatku wraz z odsetkami. Wykonuje ją na formularzu, który obowiązywał go w momencie dokonania odliczenia. Nawet jeśli dłużnik przeszedł z miesięcznego na kwartalne rozliczenie VAT-u, dokonuje korekty na formularzu VAT-7 (I na odwrót jeśli zrezygnował z rozliczenia kwartalnego). Jest też zobowiązany powiadomić właściwy (swój) US o przyczynie korekty.

Uwzględniając skomplikowanie polskich przepisów podatkowych, pozwalających na skorzystanie z ulgi na złe długi, należy ze szczególną starannością kontrolować wierzytelności wynikające z niezapłaconych faktur VAT. Wierzyciel powinien mieć świadomość krótkiego terminu, w którym można odzyskać podatek, dłużnik zaś konsekwencji dokonania korekty przez wierzyciela dla jego własnych obowiązków podatkowych.

EBook

Mamy dla Ciebie EBOOK - Złe długi

Zdobądź bezpłatnie 23 stronicowy materiał szczegółowo opisujący zagadnienie prawnych możliwości skorzystania z przepisów art. 89a ustawy o VAT

EBook w formacie PDF (220 KB) zostanie wysłany na
adres e-mail:
Ulga vat - Złe długi